Op 13 januari 1976 werd de Eerste Apeldoornse Volkstuindersvereniging (EAV) opgericht. Wat begon als het initiatief van een kleine groep bevlogen Apeldoorners, groeide uit tot een vereniging die al vijftig jaar een vaste, groene plek inneemt in onze stad. Een rijke geschiedenis, gedragen door de inzet van vele leden – en in het bijzonder door de eerste bestuurders en pioniers.
De eerste stappen
Begin jaren zeventig stond de gemeente Apeldoorn niet direct te springen om volkstuinen, terwijl er wel steeds meer vraag naar was. Door de groene omgeving, de vele recreatiemogelijkheden en de ruime tuinen bij woningen was volgens de gemeente de behoefte beperkt. Aangezien de gemeente alleen wilde onderhandelen over het faciliteren van een volkstuin complex met een vereniging is door een initiatiefgroep besloten de “Eerste Apeldoornse Volkstuindervereniging” op te richten. Ook in Zuid en Zevenhuizen werden verenigingen opgericht die hebben zich aangesloten, waarna vasthoudend is onderhandeld met uiteindelijk het gewenste resultaat.
De eerste 3,5 jaar beschikte de EAV nog niet over een eigen terrein, maar het enthousiasme was groot. Onder leiding van onder anderen Chiel van der Merwe, Chiel Bruin, mevrouw Akum (interim-secretaris) en betrokken bestuursleden zoals Henk Tijink, werd de vereniging organisatorisch opgebouwd. Met beperkte middelen, maar met veel doorzettingsvermogen, werd gewerkt aan één doel: Apeldoorners de kans geven om samen te tuinieren.
Nog zonder eigen complex groeide het ledenaantal al snel tot 160, maar zakte daarna terug naar 27 toen aan de Elsbosweg volkstuinen werden gecreëerd door een boer en tuinders daar meteen van start kon gaan.
Een eigen plek aan de Landdrostlaan
In 1979 kwam de doorbraak: de gemeente stelde grond beschikbaar aan de Landdrostlaan in De Maten. Dit betekende het echte begin van de vereniging aan het huidige complex. De eerste leden herinneren zich nog hoe de grond werd ontgonnen, paden werden aangelegd, bomen werden geplant en tuinen werden uitgezet – grotendeels met eigen handen en vrijwillige inzet. Saamhorigheid stond centraal: samen werken, samen leren en samen bouwen aan iets blijvends.
Begin jaren ’90 nam de belangstelling voor volkstuinen af. De wachtlijst werd tijdelijk opgeborgen en delen van het complex werden afgestoten. Zo werd na zes jaar huur het huidige terrein van Avalon Sports (boogschieten en pétanque) met zo’n 20 tuinen teruggegeven aan de gemeente. Dit oorspronkelijk voor schooltuinen bedoelde terrein, was te huur omdat de scholen geen interesse meer hadden. Ook zijn de negen tuinen tussen dat terrein en het huidige tuinnummer 10 afgestoten, wat verklaart waarom de tuinnummering bij tien begint. Ook twaalf tuinen aan de kanaalzijde zijn afgestoten; de betrokken leden verhuisden met hun opstallen naar vrije plaatsen het huidige complex.
Het clubhuis: gebouwd door leden
Een volgende mijlpaal volgde in 1984 met de opening van het clubgebouw. Via de gemeente kreeg de vereniging de beschikking over een complete noodschool met drie lokalen in Uddel. Onder leiding van Jan Andela werd deze door leden zelf gesloopt en opnieuw opgebouwd als clubhuis. Het werd al snel het kloppend hart van de vereniging: een plek voor vergaderingen, koffie, verhalen en vriendschap. Het clubhuis is (of was) ook een thuis voor veel andere verenigingen, van jeu de boule, klaverjassen, bridge, motorclub, imkersvereniging tot de visvereniging.
Groeien als vereniging
Door de jaren heen wisselden besturen, maar de kern bleef hetzelfde: samen zorgen voor een verzorgd complex, duidelijke regels en ruimte voor ontmoeting. De aansluiting bij het Algemeen Verbond van Volkstuindersverenigingen in Nederland (AVVN) bracht ondersteuning en kennisdeling. De vereniging telt op dit moment 141 leden met 114 (hele) tuinen, verspreid over bijna vier hectare.
Naast het tuinieren ontstonden mooie tradities zoals gezamenlijke werkdagen, NLdoet-activiteiten en natuurprojecten als de vlindertuin. De EAV is daarmee vanaf de oprichting meer dan een volkstuincomplex: het is een gemeenschap. In het begin werden nieuwe leden die alleen wilden tuinieren en niet wensten mee te doen aan gezamenlijke activiteiten doorverwezen naar de Elsbosweg. Door de jaren heen zijn door de verschillende ontspanningscommissies, evenementencommissies, beheercommissies en kantinecommissie veel activiteiten voor leden en niet leden op stapel gezet. Of het nu ging om paaseieren zoeken, puzzeltocht over het terrein, jeu de boule competities, bingo-avonden, barbecues, bloemenschikken, kerststukjes maken, voorlichting over bijen of bemesting, cursussen tuinieren of EHBO, er waren altijd voldoende vrijwilligers die zich inzetten om dit te organiseren.
Tegenslagen en uitdagingen
In de vijftig jaar zijn er helaas ook minder mooie momenten geweest. Iedereen kent wel verhalen over diefstal van groente, fruit en materialen tot inbraken en vandalisme. In juli 2012 werden zelfs restanten van een hennepkwekerij aangetroffen op het terrein. Met hulp van de gemeente werd alles opgeruimd. In 2019 verwoestte een brand een tuinhuisje en kas. En recent, in 2025, werd de grasmaaier gestolen en raakte de omheining beschadigd door een wegpiraat.
Niet alles haalde de krant, maar elk incident stelde het bestuur opnieuw voor dezelfde vraag: hoe beschermen we ons complex? Al in 1984 riep een voorzitter de hulp van de politie in om diefstal en vandalisme tegen te gaan. Het laat zien hoe kwetsbaar, maar ook hoe veerkrachtig de vereniging is.
Met trots terug, met vertrouwen vooruit
Dit jaar vieren we ons 50-jarig jubileum. Een moment om terug te kijken, maar vooral om dankbaar te zijn voor iedereen die zich heeft ingezet: bestuursleden, commissieleden, vrijwilligers en tuinders.
Van pioniers als Chiel van der Merwe, Chiel Bruin, mevrouw Akum, Henk Tijink en Anton v/d Wal tot de huidige leden – samen hebben zij de EAV gemaakt tot wat zij nu is: een plek waar wordt getuinierd, geleerd, gelachen en verbonden. Een vereniging met diepe wortels en een toekomst die net zo groen is als haar verleden.
Vanaf 2000 nam de interesse voor volkstuinen weer toe, door aandacht voor gezondheid, duurzaamheid en lokaal voedsel. Gelukkig zijn volkstuinen opnieuw populair als groene ontmoetingsplekken en plekken van rust.
Terugblik door leden – help mee!
Door de vele bestuurs- en ledenwisselingen is een belangrijk deel van onze geschiedenis niet algemeen beschikbaar. Daarom willen we dit jubileumjaar gebruiken om herinneringen te verzamelen en te delen. In de nieuwsbrieven van dit jaar geven we graag ruimte aan verhalen van onze leden.
We nodigen jullie daarom van harte uit om een bijdrage aan te leveren. Alles, van een paar alinea’s tot hele pagina’s, is welkom. Ook handgeschreven stukken of foto’s zijn geen probleem – wij zorgen voor de verdere verwerking.
Stuur je bijdrage naar redactie@volkstuinders-apeldoorn.nl
Samen schrijven we onze geschiedenis verder.